Propolis nedir? Faydaları nelerdir?

Propolis nedir? Faydaları nelerdir?

Propolis

Propolis, yapışkan, reçinemsi bir maddedir. Bal arıları değişik bitkilerden toplayarak kovanlarına getirirler. Arılar kovanı dış etkenlerden, mikroorganizmalardan ve diğer zararlılardan korumak için üzerini propolisle kaplarlar.

Propolis biriktirme açısından arı türleri arasında farklılık vardır. Bazı türler diğerlerine göre daha fazla propolis biriktiriken bazıları örneğin tropik bölgelerde bulunan arılar hiç biriktirmezler.

Arılar propolisi, kovanın iç duvarlarını düzgün hâle getirmek, peteklerin ağızlarını kapatmada ve başka canlıların içeriye girmesine engel olmak amacıyla kullanılır. Girdikten sonra ölen canlıları propolisle mumyalayarak kovanlarını koruma altına alırlar. Propolis kovandaki larvalara, mantar ve bakterilere karşı antibiyotik etki gösterir.

Propolisin toplandığı bitkilerin tür ve çeşitlerine göre içeriğindeki bileşikler farklılık arzeder.

Propolisin etkileri arıların bitkilerden topladığı antioksidan etkili bileşenlerine bağlıdır.

Kovanda oluşan hasarların ve çatlakların onarımı için ve kovanlarını korumak amacıyla kullanılan propolisin rengi sarımsı yeşilden koyu kahverengiye dek değişir.

Propolis
Propolis

Arıcılar kovandaki balı aldıktan sonra propolisi kovandan kazıyarak toplarlar. Sonra bazı işlemlerden geçirilmek suretiyle propolis kullanıma hazır hale getirilir. İçeriğinin önemli bir bölümünü flavonoitlerin oluşturduğu propolisin bileşiminde, polifenoller, fenolik asitler ve bunların esterleri, terpenler, steroitler, B1, B2, C ve E vitaminleri, mineraller ve aminoasitler yer alır.

Propolisin Faydaları

  • Bağışıklık sistemini destekler.
  • Hastalık etkenlerine yönelik vücut direncinin yükseltilmesi amacıyla kullanılabilir.
  • Antioksidatif etki açısından propolis diğer arı ürünleri arasında en yüksek etkiye sahiptir.
  • Soğuk algınlığından korunmak amaçlı alınabilir.
  • Akne ve uçuk için haricen kullanılır.
  • Bademcik iltihabı, farenjit, larenjit için etkilidir.
  • Ağız ve boğaz mukozası sorunları için hem oral olarak hem de gargara biçiminde kullanılır.
  • Diş eti hastalıklarına karşı korucuyucu özelliktedir.
  • Bioflavonoidler bakımından zengindir.
  • Yapılan araştırmalar bu maddenin ülserler, iltihaplı hastalıklar ve yanıklar için olumlu etkileri olduğu sonucunu ortaya koymuştur.
  • Japon Kanser Araştırma kurulu tarafından 1991 düzenlenen toplantıda propolisin anti-kanser etkisiyle ilgili tebliğ sunulmuştur.
  • Amerikada yapılan bir araştırmada propolisteki caffeic asit esterlerinin bağırsaktaki kanserli hücrelerin büyümesini inhibe edici özellikte olduğu görülmüştür.
  • Yaraların iyileşmesinde hücre yenileyici olarak etkilidir.
  • Mikroptan arındırıcı, bakteri üremesini durdurucu, iltihap giderici, mantarlara karşı etkili ve kas gevşetici etkileri vardır.
  • Bakterilere karşı etkisi galangin, pinosembrin, kafeik asit ve ferulik asit içeriğinden, virüslere karşı etkisi kafeik asit, kersetin ve luteolinden, mantarlara karşı etkisi de pinobanksin, pinosembrin, kafeik asit, benzil ester, sakuretin ve pterostilbene ‘den kaynaklanmaktadır.
  • Prostaglandinleri üreten enzimleri bloke edici özelliğiyle anti iltihapsal etkinliğe sahiptir.

Propolisin İyi Geldiği Hastalıklar

Propolisin insan sağlığına faydaları gastointestinal bozukluklarda, jinekolojik hastalıklarda, ağız sağlığı sorunlarında, onkolojik tedavide ve dermatolojik bakımda faydaları olduğu bildirilmiştir.

Gastrointestinal Bozukluklar
  • Propolis’in antikanser, antioksidan ve anti-inflamatuar aktiviteler de dahil olmak üzere çeşitli biyolojik etkinlikleri olduğu bildirilmiştir. Viral enfeksiyonların tedavisinde propolisin klinik kullanımını rapor eden birkaç çalışma vardır.
  • Propolis’in trofozoitlerin (bir çeşit amip) büyümesini ve yapışmasını engellediği gösterilmiştir. Aynı zamanda bu paraziter organizmaların ayrılmasını da teşvik etti.
  • Giardiasis hastalığına karşı ilaç etkinliğini artırdığı bildirilmiştir. İlaç etkinliği, giardiyazis verilmiş propolisli çocukların ve yetişkinlerin %52 ile %60 arasında bir tedavi oranı gösterirken, geleneksel ilaç verilenlerin %40 tedavi oranı gösterdiği bir klinik çalışmada da rapor edilmiştir.
  • Başka bir deneysel çalışma, propolisin mide ülserasyonunu tedavi etmek için kullanılabilecek antihistaminerjik, anti-inflamatuar, antiasit ve anti-H. pylori aktivitelerine sahip olduğunu göstermiştir.
Jinekolojik Hastalıklar
  • %5 sulu propolis solüsyonunun uygulanması üzerine yapılan bir çalışmada, kandidalar ile şavaştığı için vajinal refahta iyileşme sağladı.
  • Propolisin vajinal antifungal nistatin karşı etkinliği tatmin edici sonuçlar göstermiştir. Propolis özü çözeltisi (PES) insan hücrelerinde düşük toksisite gösterir ve kronik vajinit için alternatif bir tedavi olabilir.
Ağız Sağlığına Faydaları
  • Ağız boşluğu bol miktarda bakteri mikroflorasına sahiptir ve aşırı bakteriyel büyüme ağız hastalıkları gibi çeşitli koşullara neden olabilir. Çalışmalar, propolisin antibakteriyel özelliklerinden dolayı bakteri-plak gelişimini ve periodontitis neden olan patojenleri kısıtlayabileceğini göstermiştir.
  • Propolis içeren gargara ağızdaki cerrahi yaraların iyileşmesinde etkinlik göstermiştir.
  • Propolis çözeltisi diş fırçalarını dezenfekte etmek için de kullanılabilir.
  • Propolis özütü, ağız hijyeninin kötü olması nedeniyle oluşan ağız kokusu hastalıklarının tedavisine de yardımcı olmuştur.
  • Diş macunu veya gargara, diş eti iltihabı ve periodontitis neden olan bakteriyel plak ve patojenik mikrofloranın büyümesini azaltır.
Onkoloji Tedavisi
  • Yapılan bir çalışmada propolisin göğüs kanseri hücrelerinde apoptoz indükleyerek antitümör aktivitesi nedeniyle göğüs kanseri tedavisi için potansiyel olduğu bildirildi.
  • Cezayir propolisinin etanolik ekstraktının melanom tümör büyümesi üzerindeki etkisini araştıran bir başka çalışma, propolisin yaygın flavonoid olan galangin’in apoptoza ve in vitro inhibe melanom hücrelerinin belirgin şekilde indüklediğini göstermiştir.
  • Türk propolisinin ayrıca endoplazmik retikulum stresi, apoptoz ve kaspaz aktivitesi indükleyerek ve mitokondriyal membran potansiyelini azaltarak insan akciğer kanseri hücreleri üzerinde seçici bir sitotoksit etki gösterdiği gösterilmiştir.
Dermatolojik Bakım
  • Propolisin cilt bakım ürünlerinde antialerji, anti-inflamasyon, antimikrobiyal özellikleri ve kollajen sentezi üzerindeki artırıcı etkisine katkı sağlamıştır.
  • Yara iyileşme sürecinde deride serbest radikal aktiviteyi önemli ölçüde azalttığını gözlenmiştir.
  • Etanolik propolis ekstraktı kullanan akne hastaları üzerinde yapılan klinik çalışma, akne vulgaris tedavisinde yüksek etkinliğini göstermiştir.
  • Ayrıca dokuların kollajen içeriğini arttırarak iyileşme süreci sırasında yarada pozitif kollajen metabolizmasını gösterir.
  • Diğer bir çalışma, özellikle insan diyabetik ayak ülseri gibi koşullar altında, yara kapanmasını teşvik etmek için yara iyileşmesi için propolisin alternatif bir tedavi olarak kullanıldığını göstermiştir.
  • İçeriğindeki flavonoidler, fenolik bileşikler, terpenler ve enzimler gibi bileşenleri nedeniyle antifungal ve antibakteriyel aktiviteler kaynaklı yara iyileşme sürecinde olumlu etkiler göstermiştir.

Propolis Nasıl Kullanılır?

Propolis damla suda çözünür özellikte değildir. Bu yüzden, bal, yoğurt, pekmez veya bir parça ekmeğin üzerine damlatılarak tüketilmesi tavsiye ediliyor. Bu ürünün özellikle kulak burun boğaz, bademcik iltihabı, mevsimsel alerji, ağız yaraları vb. durumlarda kullanımı daha etkili oluyor. Suda çözünür özelliği varsa bu özelliğinden dolayı doğrudan su, süt, meyve suyu vb. içeceklere damlatılarak tüketilebilir. 

Propolis kovanı nasıl koruyorsa; ürün içerisine girdiğinde de ürünü koruyor. Raf ömrü boyunca ürünlerin bozulmadan kalmasını sağlayan madde; propolis. Kahvaltılarda, öğün aralarında çocuğunuza dilediği kadar bu ürünlerden verebilirsiniz, siz kendiniz de tüketebilirsiniz. 

Ham halde tüketilebilir mi?

Propolis ham halde tüketilebilir özellikte değildir. Ham propolisi vücudumuz yalnızca %2 oranında sindirebilmektedir. Propolisin insan tüketimine uygun hale getirilmesi için mutlaka ekstrakte edilmesi yani özütlenmesi gereklidir. Özütleme işleminde propolisin içerisindeki balmumu vb. safsızlıklar uzaklaştırılarak propolise antioksidan, antibakteriyel vb. özellikleri kazandıran yararlı bileşenler ekstrakte edilir. Bu özütleme işleminin mutlaka uzmanlar tarafından uygun koşullarda yapılması gereklidir.

Ne sıklıkla kullanmalıyız?

Propolisin yaz kış düzenli kullanımı tavsiye edilmektedir. Yaz aylarında da havuzdan gelebilecek mikroplar ve klimadan kaynaklanabilecek rahatsızlıklara karşı bağışıklığımızı güçlü tutmamız gerekiyor. Her gün düzenli olarak, yetişkinlerin günde 20 damla, çocukların ise 10 damla tüketmesi tavsiye edilmektedir.

Kaç yaşından itibaren kullanılabilir?

6. aydan itibaren günde 1 damla ile vermeye başlayabilirsiniz. 6.aydan itibaren her ay 1 damla arttırarak kullanmaya devam edebilirsiniz. Alerjisi olup olmadığını anlamak için bileğinin iç kısmına bir damla damlatıp, 15 dakika bekleyin, herhangi bir kızarıklık, kaşıntı, tahriş vb. belirtiler yoksa kullanmaya devam edebilirsiniz.

Propolisin zararı ve yan etkileri

Bala alerjisi olmayan herkes bu ürünleri rahatlıkla tüketebilir. Propolis ve arı sütü alerjen sınıfında ürünler değildir. Yüksek alerji riski taşıyan bireyler için alerji testi önerilmektedir.

Kanser Türleri Üzerindeki Etkileri

Propolisin farklı kanser türleri üzerinde apoptosik (öldürücü) etki yaptığı birçok tıbbi yayında ortaya konuldu. İTÜ Arı Teknokent firması Bee’o propolis markasının kurucularından Aslı Elif Tanuğur‘un koordine ettiği projede, İTÜ Gıda Mühendisliği Bölümü ve İstanbul Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü; Brezilya, Çin, Arjantin ve Türkiye’de üretilen propolislerin meme kanseri üzerine etkilerini araştırdı.

Çalışmanın sonucunda, Türkiye’de üretilen propolis kanser hücrelerini yok ederken sağlıklı hücrelere hiçbir zarar vermedi. Böylece propolisin meme kanseri hücreleri üzerindeki etkisi kanıtlanmış oldu. Bu sonuç propolisin kanser tedavisinde kullanımının son derece önemli olduğunu ortaya koydu. 

Yorum Gönder